Organizacja Lekarze bez Granic (MSF) ostrzega, że setki milionów dolarów przeznaczonych na walkę z Ebolą w Demokratycznej Republice Konga nie trafiają do tych, którzy mają je dostać. Pracownicy pierwszej linii nie dostają wynagrodzeń, brakuje im szkoleń i podstawowych materiałów, a epidemia – według MSF – nadal pozostaje poza kontrolą.
Pieniądze, których nie widać w terenie
Raport MSF pojawił się niedługo po alarmie Afrykańskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (Africa CDC). Instytucja ta poinformowała w poprzednim miesiącu, że z 962 mln dolarów przekazanych organizacjom prowadzącym akcję przeciw Eboli aż 700 mln dolarów nie zostało rozliczone. Szef Africa CDC Jean Kaseya zaznaczył wówczas, że za wcześnie na mówienie o defraudacji, i określił problem jako poważną porażkę w zakresie przejrzystości i raportowania finansowego.
MSF opisuje skutki tych zaniedbań bardzo konkretnie. W niektórych miejscach karetkom zabrakło paliwa, a zespoły nadzoru epidemiologicznego istnieją według organizacji „na papierze”, lecz nie widać ich w terenie. Lekarze bez Granic wzywają rząd Konga i agencje ONZ do wzmocnienia kontroli i rozliczalności, tak aby już wypłacone środki były wykorzystane skutecznie.
Skala epidemii
Od ogłoszenia epidemii w maju zmarło ponad 5400 osób, a zakażonych zostało około 11 tysięcy. To drugi pod względem śmiertelności wybuch Eboli w historii odnotowanych ognisk tej choroby. Wirus rozprzestrzenił się też poza granice Konga – przypadki zgłaszano w Kenii, Ugandzie i Nigerii. W środę w Kenii wypisano ostatniego zakażonego pacjenta, co BBC nazywa ważnym krokiem w ograniczaniu choroby w tym kraju.
Za wybuch odpowiada rzadszy szczep Bundibugyo, na który nie ma zatwierdzonej szczepionki ani leku, choć trwają badania kliniczne. Według brytyjskiego epidemiologa Neila Fergusona, cytowanego przez agencję Reutera, ponad połowa przypadków nie jest wykrywana, więc epidemia może potrwać jeszcze rok.
Śledzenie kontaktów i nierówny podział pomocy
Kluczowym narzędziem powstrzymywania Eboli jest identyfikowanie osób, które miały kontakt z chorym, i objęcie ich izolacją. MSF przyznaje, że mimo oficjalnie przeznaczonych na to środków nadzór nadal działa fatalnie. Dwie trzecie zgonów ma miejsce w społecznościach, a nie w ośrodkach leczenia.
Organizacja krytykuje także nadmierną koncentrację działań w wybranych rejonach kosztem miejsc o pilniejszych potrzebach. W prowincji Kivu Północne reakcja była „zbyt wolna”, a Górne Uele (Haut-Uélé) pozostaje „dramatycznie pomijane”. W obu regionach placówkom zdrowia brakuje m.in. wody, chloru i systemu segregacji pacjentów. MSF ostrzega, że przez to część z nich stała się nowymi ogniskami zakażeń zamiast miejscami, które pomagają powstrzymać chorobę.
- Wynagrodzenia: pracownicy pierwszej linii często nie dostają pensji.
- Wyposażenie: brakuje podstawowych materiałów, a karetki zostają bez paliwa.
- Nadzór: zespoły monitorujące bywają jedynie na papierze.
- Placówki: brak wody, chloru i segregacji pacjentów sprzyja zakażeniom.
Prezes MSF Javid Abdelmoneim ocenił: „Sześć miesięcy po rozpoczęciu akcji ta sytuacja jest po prostu nie do zaakceptowania”.
Co to oznacza dla Polski i Unii Europejskiej
Z opisanych informacji nie wynika, by epidemia zagrażała bezpośrednio Polsce czy innym krajom UE – przypadki poza Kongiem zgłoszono dotąd w Kenii, Ugandzie i Nigerii. Dla polskiego czytelnika to przede wszystkim sygnał o tym, jak trudno zwalczać epidemię w regionie objętym konfliktem, z fatalną infrastrukturą drogową i częściowo kontrolowanym przez rebeliantów. Osoby planujące podróże do Afryki Środkowej i Wschodniej powinny na bieżąco sprawdzać komunikaty MSZ oraz służb sanitarnych.
Sprawa pokazuje też, że sama wysokość pomocy międzynarodowej nie wystarcza. Liczy się to, czy pieniądze rzeczywiście docierają do ludzi w terenie, i czy można to sprawdzić. Dla darczyńców, także europejskich, to argument za większą przejrzystością rozliczeń.
Źródło: BBC News – „Millions of Ebola dollars going missing as virus spreads, medical charity warns”